informacjepoleć nas

Poinformuj znajomych o istnieniu strony, przez kliknięcie w link poleć nas.

ankieta

Co zwiększa motywację Państwa dziecka do nauki?

Pokaż wyniki
lista mailingowa

Jeśli chcesz być na bieżąco informowany o tym co się dzieje w twojej szkole - zapisz się na naszą listę mailingową.

kalendarium
Piątek, 2017-08-18
Imieniny:
Bogusława, Bronisława
lista mailingowa
Logo BIP
Jesteś tu: » Strona startowa » Patron » Życiorys Marszałka

Józef Klemens Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 roku w Zułowie na Litwie, będącej wówczas tak jak cały zabór rosyjski pod kontrolą carskiej Rosji. Pochodził z rodziny ziemiańskiej, w której pielęgnowano tradycje patriotyczne i niepodległościowe.

W 1885 roku Piłsudski ukończył gimnazjum w Wilnie i rozpoczął studia medyczne w Charkowie. Już w okresie studiów działał aktywnie w grupie opozycjonistów, co nie uszło uwadze władz i po roku Piłsudski zmuszony był przerwać studia. Wrócił wówczas do Wilna, gdzie wmieszany przypadkowo w sprawę zamachu na cara Aleksandra III został w marcu 1887 roku aresztowany i na 5 lat zesłany na Syberię. Po powrocie w 1892 roku Piłsudski związał się z ruchem socjalistycznym i został jednym z czołowych przywódców Polskiej Partii Socjalistycznej. PPS była partią, w której programie, obok haseł społecznych, znalazły się hasła niepodległościowe. Od 1894 roku Piłsudski redagował tajne pismo PPS „Robotnik”. Wtedy to poznał Marię z Koplewskich Jusikiewiczową, działaczkę PPS i swoją pierwszą żonę, która była również bliska sercu Romana Dmowskiego. Małżonkowie zamieszkali w Łodzi.

W lutym 1900 roku Piłsudski został ponownie aresztowany i osadzony w warszawskiej Cytadeli. Tym razem groziło mu zesłanie na Syberię na całe życie. Symulował jednak obłęd i dlatego został przywieziony do szpitala psychiatrycznego w Petersburgu, skąd uciekł w maju 1901 roku, by udać się na teren zaboru austriackiego.

Po wybuchu rewolucji 1905 roku Piłsudski organizował bojówki PPS do walki z zaborcą. W końcu został przywódcą nowej Organizacji Bojowej PPS, która dokonywała zamachów na carskich dygnitarzy, ataków na kasy powiatowe i pociągi przewożące pieniądze. W listopadzie 1906 doszło w do rozłamu w PPS. Piłsudski stanął na czele PPS-Frakcji Rewolucyjnej, do której przeszła większość członków Organizacji Bojowej (OB). Zajął się on działalnością paramilitarną i organizacją oddziałów, które w przyszłości zapoczątkują polską armię.

Piłsudski w tym czasie był głównym twórcą orientacji antyrosyjskiej, planującej w oparciu o Austro
-Węgry doprowadzenie do uzyskania przez Polskę niepodległości, w przeciwieństwie do Narodowej Demokracji, chcącej najpierw zjednoczyć ziemie polskie wszystkich zaborów pod berłem cara, aby następnie dążyć do uniezależnienia się.

Na bazie Związku Walki Czynnej Piłsudski od 1910 roku organizował w Galicji Związki Strzeleckie, będące zaczątkiem polskiej armii.

28 lipca 1914 wybuchła wojna austriacko-serbska, dająca początek I wojnie światowej. Tuż po wybuchu wojny Piłsudski na czele formacji strzeleckich wkroczył do zaboru rosyjskiego, chcąc wywołać powstanie narodowe, antyrosyjskie. Oddziały polskie dotarły z Krakowa do Kielc, ale  wskutek braku poparcia ze strony ludności polskiej, oddziały wróciły do Galicji. Dowodził I Brygadą Legionów i na jej czele stoczył z Rosjanami wiele bitew, zdobywając sobie sławę wskrzesiciela polskiej armii. 15 listopada 1914 r. Piłsudski został mianowany brygadierem. Równocześnie od października 1914 zaczął tworzyć i kierować konspiracyjną organizacją Polska Organizacja Wojskowa, tajnego zrzeszenia działającego we wszystkich zaborach, którego został komendantem głównym.. 29 lipca 1916 brygadier Piłsudski złożył rezygnację z dowództwa, pragnąc wyrazić swój sprzeciw wobec lekceważenia Legionów i nieuznawania ich za wojsko polskie walczące o niepodległość. Dymisja Piłsudskiego spowodowała masowe rezygnacje ze służby wojskowej składane przez Polaków. 5 listopada 1916 Cesarstwo Niemieckie i Austro-Węgry wydały proklamację (tzw. Akt 5 listopada) po raz pierwszy deklarując utworzenie niezależnego państwa polskiego na ziemiach Imperium Rosyjskiego okupowanych przez wojska państw centralnych. Motywem proklamacji była chęć uzyskania milionowej armii polskiej - sojusznika w wojnie Niemiec i Austro - Węgier z Rosją. Akt 5 listopada postawił kwestię niepodległości Polski na płaszczyźnie międzynarodowej.

Wobec zmiany sytuacji na froncie postanowił zerwać z okupantami. Pretekstem do tego stała się sprawa przysięgi jaką w lipcu 1917 roku złożyć miały przekształcone w tzw. Polską Siłę Zbrojną dawne oddziały legionowe. Piłsudski polecił odmówienia jej złożenia . Buntujący zostali internowani w obozach.
Piłsudski został aresztowany 22 lipca 1917 r. i trafił do Magdeburga. W czasie osadzenia urodziła się pierwsza córka Piłsudskiego i Aleksandry Szczerbińskiej – Wanda. Od chwili uwięzienia jego i tak już duża popularność – jako ofiary prześladowań i symbolu walki z okupantem – jeszcze wzrosła. Kiedy w Niemczech wybuchła rewolucja listopadowa, Piłsudskiego uwolniono i 10 listopada 1918 Piłsudski przybył do Warszawy.

11 listopada Piłsudskiemu została powierzona przez Radę Regencyjną kontrola nad wojskiem 14 listopada swe prerogatywy przekazała Piłsudskiemu Rada Regencyjna, która zaraz po tym akcie podjęła decyzję o rozwiązaniu się.

26 listopada Piłsudski wydał dekret nakazujący przeprowadzenie wyboru do sejmu. Wcześniej wydał również dekret wprowadzający 8-godzinny dzień pracy i 46-godzinny tydzień pracy. Piłsudski udzielił Komitetowi Narodowemu Polskiemu pełnomocnictwa do reprezentowania Polski na konferencji pokojowej kończącej I wojnę światową.

Sam Piłsudski udał się do Lwowa, gdzie wciąż trwały walki polsko-ukraińskie. Jednocześnie do Naczelnika docierały informacje o wybuchu 27 grudnia powstania wielkopolskiego. Piłsudski nie mógł pomóc mu militarnie, ograniczył się jedynie do wysłania na zachód generała Józefa Dowbora-Muśnickiego.

17 listopada misję utworzenia rządu narodowego powierzył Moraczewskiemu. Rząd ten był w zamyśle tymczasowy, Piłsudski planował, że jego następcą zostanie Ignacy Paderewski. Wybitny muzyk został premierem 18 stycznia 1919.
26 stycznia 1919 odbyły się wybory do Sejmu. Zwyciężył w nich Związek Ludowo-Narodowy, czyli ugrupowanie endeckie. Jednak nie uzyskał on wystarczającej liczby głosów aby obalić rząd Paderewskiego, a tym bardziej usunąć Piłsudskiego. 20 lutego 1919, na trzecim posiedzeniu, Sejm przyznał Piłsudskiemu uprawnienia Naczelnika Państwa.

W stosunku do Rosji, Piłsudski był świadom, że ani "biali" ani "czerwoni" nie zechcą dopuścić do odrodzenia Polski. Kiedy wybucha wojna z Rosją bolszewicką. Piłsudski postanowił zintensyfikować współpracę z ukraińskimi siłami Petlury.

Po pertraktacjach z atamanem Petlurą, podpisano z nim dwie umowy gwarantujące pomoc w utworzeniu państwa ukraińskiego ze strony Polski i pomoc militarną w walce z bolszewikami ze strony ukraińskiej. Na 25 kwietnia Piłsudski (od 19 marca pierwszy Marszałek Polski) zarządził rozpoczęcie polskiego ataku. Jego celem było zdobycie Kijowa i restytucja Ukrainy naddnieprzańskiej. Początkowo wojska polskie odnosiły spore sukcesy. Odpowiedzią Rosjan na sukcesy armii polskiej była kontrofensywa na północy Michaiła Tuchaczewskiego i "Konarmii" Siemiona Budionnego na południu. Temu ostatniemu udało się dwukrotnie przerwać front, a oddziały polskie zostały zmuszone do wycofania się. Wówczas już siły bolszewickie miały sporą przewagę liczebną. Armia Czerwona parła w kierunku Warszawy.

Porażki na froncie spowodowały kontynuację ataków na Piłsudskiego. Pozostały czas do przewidywanego bolszewickiego szturmu na Warszawę Rada Obrony Państwa przeznaczyła na opracowanie strategii obrony.  Rozpoczęła się bitwa warszawska, która trwała od 13 do 25 sierpnia 1920.
W nocy z 5 na 6 sierpnia Piłsudski rozmyślał w Belwederze nad możliwościami ofensywy. Tak narodził się rozkaz operacyjny– wspólne dzieło Piłsudskiego, Kazimierza Sosnkowskiego, generała Tadeusza Rozwadowskiego i Maxime Weyganda. Plan zakładał skoncentrowanie i kontrofensywę polskiej armii znad rzeki Wieprz. 14 sierpnia 1920 bolszewicy przerwali polskie linie obronne pod Radzyminem i 5 Armia generała Władysława Sikorskiego podczas walk nad Wkrą, musiała stawić opór liczniejszym siłom radzieckim. Polski plan w pełni się powiódł. Dowodzona przez Piłsudskiego Grupa Uderzeniowa 16 sierpnia zaatakowała nieosłonięte skrzydło wroga wychodząc na tyły Armii Czerwonej i zadając jej decydujący cios. Sukces militarny został przypieczętowany ostatecznie w bitwie nad Niemnem, która rozpoczęła się 20 września 1920. 25 września polskie oddziały zajęły Grodno, a zamknięte w "kleszczach" resztki armii Tuchaczewskiego musiały się wycofać w głąb Rosji. Pozorując niesubordynację, na polecenie Piłsudskiego, gen. Lucjan Żeligowski zajął 9 października okręg wileński (na obszarze tym utworzono tzw. Litwę Środkową). Sukces armii polskiej był pełny, jednakże zarówno traktat ryski, jak i siłowe rozwiązanie na Litwie było jednocześnie klęską koncepcji politycznej Piłsudskiego, zakładającej utworzenie z krajów dawnej Rzeczypospolitej skonfederowanych ze sobą państw narodowych. Paradoksalnie działania Piłsudskiego doprowadziły do realizacji wizji jego największego adwersarza – Romana Dmowskiego – który opowiadał się za państwem narodowym.

Okres odbudowy kraju po zakończeniu I wojny światowej obfitował w konflikty partyjne i waśnie polityczne. Zgodnie z nową konstytucją najwyższą władzę w kraju sprawował parlament, ale żadna z partii nie zdołała uzyskać większości parlamentarnej pozwalającej na powołanie sprawnego gabinetu rządowego. W rezultacie w latach 1918-26 władzę w Polsce sprawowało 14 różnych rządów. Oznaczało to całkowitą niemoc władzy wykonawczej i praktycznie brak możliwości rozwiązywania palących problemów państwowych i wdrażania programu reform, do realizacji których niezbędna jest ciągłość władzy. Piłsudski odmówił kandydowania na prezydenta w wyborach 1922 roku ze względu na ograniczenia władzy prezydenta. Polityczna destabilizacja narastała po zabójstwie Gabriela Narutowicza w 1922 roku. Piłsudski, coraz bardziej rozczarowany kolejnymi rządami i niepraktycznością konstytucji marcowej, w roku 1923 zrezygnował z funkcji ministra wojny, wycofał się z życia politycznego i osiadł w swej willi w Sulejówku. Nie zaprzestał jednak krytyki życia politycznego kraju i w publicznych wystąpieniach wielokrotnie wypowiadał się pogardliwie o stosunkach panujących w parlamencie i poczynaniach rządu. Drażniły go waśnie w parlamencie i będący wynikiem ciągłych kłótni całkowity brak skuteczności sejmu oraz wyraźny jego zdaniem brak odpowiedzialności partii i ich przywódców za losy kraju. W opinii Piłsudskiego ciągłe konflikty partyjne odsunęły na bok sprawy gospodarcze. Najbardziej jednak oburzał go fakt, że politycy ingerowali w sprawy armii. W 1926 roku społeczeństwo, zaniepokojone rozwojem sytuacji i nieskutecznością dotychczasowych rządów, oczekiwało zmian. Piłsudski postanowił interweniować. Przejęcie władzy oznaczało naruszenie demokracji w kraju i załamanie procesu politycznego w Polsce. Nie miał on programu uzdrowienia sytuacji
– pragnął jedynie ograniczyć sejmowładztwo i odsunąć polityków od spraw wojskowych.

W maju 1926 niezadowolony z istniejących w państwie stosunków stanął na czele oddanych mu pułków i wkroczył do Warszawy, zmuszając do ustąpienia Prezydenta i gabinetu Witosa. Pod koniec maja 1926 kolejnym prezydentem II Rzeczypospolitej został Ignacy Mościcki. Od maja 1926 do maja 1935 Piłsudski wywierał decydujący wpływ na wszystkie ważniejsze zagadnienia polityczne w Polsce, piastując bez przerwy urzędy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, oraz Ministra Spraw Wojskowych. Rządy pomajowe przyjęły formę ograniczonej dyktatury. Piłsudski utrzymał rządy parlamentarne i dopuszczał istnienie partii politycznych i opozycji. W odniesieniu do tego systemu ustrojowego przyjęła się nazwa sanacja, czyli uzdrowienie. Piłsudskiemu chodziło bowiem nie tyle o przejecie władzy, co uzdrowienie sytuacji w kraju przez wzmocnienie władzy wykonawczej. Piłsudski nie angażował się zbytnio w politykę wewnętrzną kraju.

Piłsudski był najbardziej zainteresowany sprawami wojska i polityki zagranicznej. Spośród państw europejskich, Polska, wciśnięta między Niemcy i Związek Radziecki, miała naprawdę trudną sytuację. Z tego względu Piłsudski uważał za swe najważniejsze zadanie doprowadzenie do takiego układu wzajemnych stosunków, aby obydwa państwa uznały obecność Polski na mapie świata. Wyrazem tych dążeń było podpisanie paktu o nieagresji w 1932 roku ze Związkiem Radzieckim i w roku 1934 układu z hitlerowską III Rzeszą. Pierwsze cztery lata po przejęciu władzy nadal trwały waśnie parlamentarne pomiędzy poszczególnymi partiami.
W 1928 roku Piłsudski uznał, że nadszedł czas, aby przeprowadzić kolejne wybory. Ponieważ nie stała za nim żadna konkretna partia polityczna, utworzył Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem – BBWR, który miał mu zapewnić oparcie w parlamencie. Nie uzyskał jednak większości i w tej sytuacji podjął bardziej zdecydowanie działania. Kiedy na 31 października 1929 roku, zwołano sesję budżetową sejmu, w gmachu na wiejskiej pojawiła się duża grupa oficerów. Marszałek Sejmu – Ignacy Daszyński, odmówił otwarcia obrad. W odpowiedzi na to urzędujący wówczas prezydent Ignacy Mościcki w porozumieniu z Piłsudskim po raz kolejny odroczył obrady. Zmagania opozycji z rządem trwały kilka miesięcy, po czym latem 1930 roku nieoczekiwanie stanowisko premiera objął sam Piłsudski. Piłsudski rozwiązał parlament i w 1930 roku nakazał aresztowania 90 znanych polityków i kilku tysięcy mniej znanych działaczy opozycji. Przeciwnicy polityczni przetrzymywani byli w twierdzy w Brześciu nad Bugiem. Oznaczało to koniec trudnego okresu czteroletnich zmagań z parlamentem. Zaczynała się era rządów autorytarnych. Ogłoszono kolejne wybory i tym razem zwolennicy Piłsudskiego skupieni w BBWR odnieśli absolutne zwycięstwo. Piłsudski zrezygnował z urzędu premiera i ponownie usunął się z życia politycznego. Najważniejsze urzędy w państwie piastowali wojskowi, toteż w odniesieniu do tego okresu przyjęła się nazwa „rządy pułkowników”.

Pod koniec życia Piłsudski musiał stawić czoło narastającym w kraju trudnościom wewnętrznym. Kryzys gospodarczy lat 30. XX wieku przyczynił się do zubożenia społeczeństwa, bezrobocia, w obliczu trudności ekonomicznych dochodziło do zamieszek na tle narodowościowym. Nowa konstytucja z kwietnia 1935 roku wprowadziła zmiany ustrojowe wyrażające się w umocnieniu pozycji władzy wykonawczej i roli prezydenta w stosunku do władzy ustawodawczej. Piłsudski, który już od kilku lat chorował na raka, zmarł 12 maja, miesiąc po ogłoszeniu nowej ustawy zasadniczej. Pochowano go w krakowskiej katedrze na Wawelu, będącej tradycyjnym miejscem spoczynku królów i zasłużonych Polaków.

 

Opracowanie: szkolnastrona.pl